Diş apsesi; çürük, diş eti hastalığı veya travma sonucu dişin çevresinde biriken irin ve enfeksiyondur. Çoğu odontojenik enfeksiyon dişin kaynağına yönelik tedavi ve gerektiğinde drenajla yönetilir (Flynn, 2014).

Belirtiler

• Şiddetli, zonklayıcı diş ağrısı
• Yüz veya diş etinde şişlik, sıcaklık
• Ağızda kötü tat, ateş

Ne zaman acil?

Yutma veya nefes alma güçlüğü, hızla yayılan yüz şişliği, yüksek ateş ve ağız açmada belirgin kısıtlılık acil değerlendirme gerektirir; bekleme yapmayın ve en yakın acil servise başvurun. Ağır odontojenik enfeksiyonlar hastane yatışı gerektirebilir (Flynn ve ark., 2006a, 2006b).

Tedavinin temel ilkeleri

Kaynak dişin tedavisi (kanal tedavisi veya çekim), gerekirse apse drenajı ve uygun olgularda antibiyotik kullanımı esastır; antibiyotik seçimi mikrobiyoloji ve direnç verilerine göre hekimce yapılır (Brook ve ark., 1991; Lewis ve ark., 1993; Kuriyama ve ark., 2005). Antibiyotiğin tek başına yeterli olmayacağını unutmayın; ilaçları kendi kendinize başlamayın.

Apse nasıl oluşur?

Dişin içindeki sinir dokusunun ölmesi, derin çürük, diş eti cebi enfeksiyonu veya diş travması bakterilerin kök ucu çevresine yayılmasına yol açabilir. Vücut bu enfeksiyonu sınırlamaya çalışırken irin birikir; buna apse denir. Apselerde çoğunlukla karışık bakteri florası bulunur (Brook ve ark., 1991).

Evde neler yapılmamalı?

• Şişliğe sıcak uygulama yapmayın; enfeksiyonun yayılmasını kolaylaştırabilir.
• Kendi başınıza antibiyotik başlamayın veya kullandığınız antibiyotiği yarıda bırakmayın.
• Apseyi kendiniz delmeye çalışmayın.
• Ağrı kesiciyle sorunu geçiştirip muayeneyi ertelemeyin.

Hekim neleri değerlendirir?

Hekim şişliğin yaygınlığını, ateşi, ağız açma durumunu, yutma ve nefes alma sorunlarını sorgular; diş röntgeniyle kaynak dişi belirler. Enfeksiyonun hafif ve sınırlı olması durumunda kaynak dişin tedavisi ve gerekirse drenaj planlanır; yayılan veya ağır enfeksiyonlarda hastane ortamında tedavi gerekebilir (Flynn, 2014; Flynn ve ark., 2006a).

Antibiyotik ne zaman kullanılır?

Antibiyotik yalnızca bazı olgularda ve hekim kararıyla kullanılır; tek başına kök sorununu çözmez. Antibiyotik seçimi ve direnç verileri üzerine çalışmalar bulunmaktadır (Lewis ve ark., 1993; Kuriyama ve ark., 2005). Bu yüzden önerilen süre ve dozda kullanılması önemlidir.

Sık sorulan sorular

Apse kendiliğinden geçer mi?

Ağrı geçici azalabilir ancak kaynak ortadan kalkmadığı için tekrarlayabilir.

Kanal tedavisi mi çekim mi?

Dişin kurtarılabilirliğine göre muayenede karar verilir; Diş Sağlığı bölümümüzde kanal tedavisi yazılarına bakabilirsiniz.

Evde ne yapabilirim?

Muayeneye kadar hekim önerisi dışında müdahale etmeyin; şişlik varsa sıcak uygulama yapmayın.

Apse ağrısız olabilir mi?

Evet, bazı kronik apseler ağrı yapmadan kalabilir; röntgen veya muayene ile fark edilir.

Diş apsesi bulaşıcı mıdır?

Apse doğrudan bulaşmaz; ancak ağız hijyeni ve bakım önemlidir.

Çocuklarda diş apsesi tehlikeli midir?

Çocuklarda enfeksiyonlar hızlı yayılabilir; şişlik ve ateşte gecikmeden hekime başvurun.

Çene cerrahisi değerlendirmesi için randevu oluşturabilir veya Diş Sağlığı bölümündeki diğer yazılara göz atabilirsiniz. Bahçelievler, Bakırköy, Güngören, Haznedar, İlkyuva, Basınsitesi ve Avrupa Yakası’ndan ulaşım kolaydır.

Kaynaklar

• Hupp, J. R., Ellis, E., III, & Tucker, M. R. (2014). Contemporary oral and maxillofacial surgery (6. baskı). Elsevier Mosby.
• Flynn, T. R. (2014). Principles of management and prevention of odontogenic infections (Bölüm 16). J. R. Hupp, E. Ellis III, & M. R. Tucker (Eds.), Contemporary oral and maxillofacial surgery (6. baskı, ss. 296–318). Elsevier Mosby.
• Flynn, T. R., Shanti, R. M., Levi, M. H., Adamo, A. K., Kraut, R. A., & Trieger, N. (2006). Severe odontogenic infections, part 1: Prospective report. Journal of Oral and Maxillofacial Surgery, 64(7), 1093–1103. PubMed ↗
• Flynn, T. R., Shanti, R. M., & Hayes, C. (2006). Severe odontogenic infections, part 2: Prospective outcomes study. Journal of Oral and Maxillofacial Surgery, 64(7), 1104–1113. PubMed ↗
• Kuriyama, T., Absi, E. G., Williams, D. W., & Lewis, M. A. O. (2005). An outcome audit of the treatment of acute dentoalveolar infection: Impact of penicillin resistance. British Dental Journal, 198(12), 759–763. PubMed ↗
• Lewis, M. A. O., Carmichael, F., MacFarlane, T. W., & Milligan, S. G. (1993). A randomised trial of co-amoxiclav (Augmentin) versus penicillin V in the treatment of acute dentoalveolar abscess. British Dental Journal, 175(5), 169–174. PubMed ↗
• Brook, I., Frazier, E. H., & Gher, M. E. (1991). Aerobic and anaerobic microbiology of periapical abscess. Oral Microbiology and Immunology, 6(2), 123–125. PubMed ↗

Not: Kitap bölümlerinin kaynakları yayıncı basımındaki sayfa aralığına göredir; Makale bağlantıları doğrudan ilgili PubMed kaydına gider.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi tavsiye değildir. Tanı ve tedavi için hekiminize başvurunuz.

Bu sayfa Dr. Dt. Mehmet Fuat Bozaba, periodontoloji uzmanı tarafından kontrol edilmiştir.