Derin diş eti temizliği nedir, kimlere yapılır?
Derin diş eti temizliği, periodontal muayenede 4–5 mm ve üzeri, sondlamada kanayan cepler ve röntgende kemik kaybı saptanan hastalara, yani periodontitis tanısı alanlara uygulanır. Amacı, cebin içindeki bakteri yükünü azaltarak iltihabı durdurmak, cep derinliğini azaltmak ve diş etinin kök yüzeyine yeniden sıkıca yapışmasını sağlamaktır. Sadece diş eti üstünde taşı olan gingivitis hastalarında genellikle profesyonel diş taşı temizliği yeterlidir.
Kök yüzeyi temizliği ve kök yüzeyi düzleştirme ne demektir?
Kök yüzeyi temizliği (scaling), cep içinde köke yapışmış koyu renkli diş taşının ve biyofilmin kaldırılmasıdır. Kök yüzeyi düzleştirme (root planing) ise kök yüzeyinde kalan pürüzlerin giderilerek plak tutunmasının zorlaştırılmasıdır. Güncel yaklaşımda sağlıklı sement dokusunu gereksiz yere aşındırmadan, biyofilmi hedefleyen daha koruyucu bir teknik tercih edilir; EFP kılavuzu bu adımı “subgingival enstrümantasyon” olarak tanımlar.
Scaling & root planing (SRP) nasıl yapılır?
Scaling & root planing (SRP) adım adım şöyle ilerler:
- Cep ölçümleri ve röntgenlerle hangi dişlerin tedavi edileceğinin belirlenmesi,
- Tedavi edilecek bölgeye lokal anestezi,
- Ultrasonik uçlarla cep içi kaba temizlik,
- Gracey tipi küretlerle kök yüzeyinin tek tek kontrolü ve düzleştirilmesi,
- Cebin yıkanması; gerektiğinde glisin tozlu air-polishing ile biyofilm temizliği,
- Evde bakım talimatları ve 6–8 hafta sonra yeniden değerlendirme randevusu.
Kapalı periodontal küretaj nedir?
Türkiye’de hastaların sıkça “küretaj” dediği işlem, çoğunlukla diş etine kesi yapılmadan uygulanan kapalı periodontal küretajdır: küret cebin içine girer, kök yüzeyi temizlenir ve cebin iç duvarındaki iltihaplı doku da temizlenebilir. Klinik olarak bu işlem SRP ile iç içedir. Cebin çok derin olduğu veya aletin kökün tamamına ulaşamadığı durumlarda “açık” yaklaşım, yani periodontal flep cerrahisi gerekebilir.
Lokal ve yaygın periodontal küretaj arasındaki fark
Lokal periodontal küretaj, hastalığın bir veya birkaç dişle sınırlı olduğu durumlarda (örneğin taşmalı bir dolgu veya kron kenarının altındaki tek bir cep) yalnızca o bölgeye uygulanır ve çoğu zaman tek seansta biter. Yaygın periodontal küretaj ise periodontitisin ağızın büyük bölümünü etkilediği (2017 sınıflamasında diş bölgelerinin %30’undan fazlası) durumlarda tüm etkilenen dişlere planlanır.
| Yaklaşım | Ne zaman? | Seans |
|---|---|---|
| Lokal küretaj | 1–birkaç dişte sınırlı cep | Genellikle 1 |
| Yaygın küretaj (bölge bölge) | Ağızın çoğunda cep | 2–4 (çeyrek/yarım çene) |
| Tüm ağız temizliği | Yaygın periodontitis, uygun hasta | 1–2 seans, 24 saat içinde |
Tüm ağız periodontal temizliği mi, bölge bölge tedavi mi?
Tüm ağız periodontal temizliği (full-mouth scaling), tüm cep içi temizliğin 24 saat içinde, bir veya iki uzun seansta tamamlanmasıdır. Bilimsel kanıtlar, bu yöntemle klasik bölge bölge (kadran kadran) tedavinin klinik sonuçlarının benzer olduğunu göstermektedir; EFP S3 kılavuzu da her iki yaklaşımı kabul eder. Seçim; hastanın zamanına, anesteziye ve uzun seansa toleransına ve genel sağlığına göre birlikte yapılır. Tüm ağız tedavisinden sonra bazı hastalarda kısa süreli ateş benzeri halsizlik görülebilir.
Nonsurgical periodontal tedavi ne kadar başarılıdır?
Nonsurgical periodontal tedavi, yani cerrahi olmayan periodontal tedavi; ağız hijyeni eğitimi, risk faktörü kontrolü ve SRP’nin birlikte uygulandığı başlangıç tedavisidir. Sistematik derlemelerde, cep derinliğinde anlamlı azalma sağladığı ve orta derinlikteki ceplerin büyük bölümünün kapandığı bildirilmiştir. Sonuç kişiden kişiye değişir; en güçlü belirleyiciler evdeki plak kontrolü ve sigaradır. 6 mm ve üzeri, kanamaya devam eden cepler için ikinci bir enstrümantasyon, yardımcı lokal tedaviler veya cerrahi değerlendirilir.
Derin temizlikten sonra nelere dikkat edilmeli?
- Anestezi geçene kadar (2–3 saat) yemek yemeyin, sıcak içeceklerden kaçının.
- Aynı akşam yumuşak fırçayla fırçalamaya devam edin; arayüz fırçasını ertesi gün başlatın.
- Sıcak-soğuk hassasiyeti için hassasiyet giderici macun kullanılabilir; genellikle birkaç haftada azalır.
- Sigarayı bırakmak veya azaltmak iyileşmeyi belirgin olarak destekler.
Sık sorulan sorular
Derin diş eti temizliği acıtır mı?
İşlem lokal anestezi altında yapıldığı için genellikle ağrı hissedilmez. Sonraki 1–3 gün hafif sızlama ve sıcak-soğuk hassasiyeti olabilir; basit ağrı kesicilerle kontrol edilir.
Küretaj kaç seansta yapılır?
Lokal küretajda tek seans yeterli olabilir. Yaygın periodontitiste ağız genellikle 2–4 seansa bölünür veya 24 saat içinde tüm ağız temizliği planlanır.
Küretajdan sonra diş eti çekilir mi?
İltihap ve şişlik gerilediği için diş eti kenarı bir miktar yukarı çekilebilir ve dişler biraz uzun görünebilir. Bu, iyileşmenin doğal bir sonucudur.
Derin temizlikten sonra antibiyotik gerekir mi?
Çoğu hastada gerekmez. Sistemik antibiyotik yalnızca seçilmiş vakalarda, örneğin genç erişkinlerde hızlı ilerleyen yaygın periodontitiste hekim kararıyla kullanılır.
SRP sonrası ne zaman kontrol yapılır?
Yeniden değerlendirme genellikle 6–8 hafta sonra yapılır; cep derinlikleri ve kanama yeniden ölçülür.
Derin diş eti temizliği diş taşı temizliğinden farklı mıdır?
Evet. Diş taşı temizliği çoğunlukla diş eti üstüne yöneliktir; derin temizlik ise periodontal cebin içindeki kök yüzeyini hedefler ve sıklıkla anestezi gerektirir.
İlgili rehberler
Bu rehberi kim hazırladı? Bu içerik, Yayla Dental Akademi başhekimi ve periodontoloji uzmanı Dr. Dt. Mehmet Fuat Bozaba tarafından, EFP S3 klinik uygulama kılavuzu ve sistematik derlemeler esas alınarak yazılmış ve tıbbi olarak kontrol edilmiştir.
Kaynaklar
Bu sayfa yukarıdaki bilimsel kaynaklar esas alınarak hazırlanmış ve Dr. Dt. Mehmet Fuat Bozaba tarafından tıbbi olarak kontrol edilmiştir.
- Sanz, M., Herrera, D., Kebschull, M., Chapple, I., Jepsen, S., Berglundh, T., Sculean, A., Tonetti, M. S., & EFP Workshop Participants and Methodological Consultants. (2020). Treatment of stage I–III periodontitis—The EFP S3 level clinical practice guideline. Journal of Clinical Periodontology, 47(Suppl 22), 4–60. https://doi.org/10.1111/jcpe.13290
- Suvan, J., Leira, Y., Moreno Sancho, F. M., Graziani, F., Derks, J., & Tomasi, C. (2020). Subgingival instrumentation for treatment of periodontitis. A systematic review. Journal of Clinical Periodontology, 47(Suppl 22), 155–175. https://doi.org/10.1111/jcpe.13245
- Heitz-Mayfield, L. J. A., & Lang, N. P. (2013). Surgical and nonsurgical periodontal therapy. Learned and unlearned concepts. Periodontology 2000, 62(1), 218–231. https://doi.org/10.1111/prd.12008
- Eberhard, J., Jervøe-Storm, P. M., Needleman, I., Worthington, H., & Jepsen, S. (2015). Full-mouth treatment modalities (within 24 hours) for chronic periodontitis in adults. Cochrane Database of Systematic Reviews, CD004622.
- Papapanou, P. N., Sanz, M., et al. (2018). Periodontitis: Consensus report of workgroup 2 of the 2017 World Workshop on the Classification of Periodontal and Peri-Implant Diseases and Conditions. Journal of Periodontology, 89(Suppl 1), S173–S182. https://doi.org/10.1002/JPER.17-0721
- Newman, M. G., Takei, H. H., Klokkevold, P. R., & Carranza, F. A. (Eds.). (2019). Newman and Carranza’s clinical periodontology (13th ed.). Elsevier.
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi planı yalnızca muayene sonrası hekim tarafından belirlenir.