Gingivektomi ve gingivoplasti nedir?
Gingivektomi, dişin üzerini gereksiz yere örten veya cep oluşturan fazla diş eti dokusunun alınmasıdır. Gingivoplasti ise diş etinin kalın, düzensiz veya küt kenarlarına doğal, ince ve dalgalı bir form verilmesidir; çoğu zaman ikisi aynı seansta birlikte yapılır. Koşul, kemik ile diş eti kenarı arasında yeterli mesafe ve yeterli genişlikte keratinize diş eti bulunmasıdır; aksi durumda flep ve kemik düzeltmesi gerekir.
Diş eti büyümesi tedavisi
Diş eti büyümesi tedavisinde önce neden bulunur:
- İltihaba bağlı büyüme: plak ve diş taşına bağlı, şiş ve kanamalı diş eti; çoğu zaman profesyonel temizlik ve ağız hijyeniyle belirgin geriler.
- İlaca bağlı büyüme: bazı epilepsi ilaçları (ör. fenitoin), bağışıklık baskılayıcılar (ör. siklosporin) ve kalsiyum kanal blokerleri (ör. nifedipin, amlodipin) diş eti büyümesine yol açabilir. İlaç değişikliği yalnızca ilacı yazan hekimle birlikte düşünülür.
- Ortodonti ve hormonal dönemler: sabit tel tedavisi, gebelik ve ergenlikte artan iltihap yanıtı.
- Kalıtsal diş eti fibromatozu gibi nadir durumlar.
İltihap kontrol altına alındıktan sonra kalan fibröz fazlalık gingivektomi-gingivoplasti ile düzeltilir.
Diş eti fazlalığı tedavisi ve diş eti gülüşü
Gülümsemede üst dişlerin üzerinde fazla diş eti görülmesi (“diş eti gülüşü”) için diş eti fazlalığı tedavisi nedene göre seçilir:
| Neden | Bulgu | Tedavi yaklaşımı |
|---|---|---|
| Gecikmiş pasif sürme (diş eti dişin üzerinde kalmış) | Kısa ve kare görünen dişler | Gingivektomi veya kemik düzeltmeli estetik kron boyu uzatma |
| Diş eti büyümesi | Kalın, şişkin diş eti | İltihap kontrolü + gingivektomi/gingivoplasti |
| Aşırı hareketli üst dudak | Dişler normal boyda | Medikal botoks veya dudak repozisyonu |
| Üst çenenin dikey fazlalığı | İskeletsel neden | Ortodonti ve çene cerrahisi değerlendirmesi |
Estetik diş eti şekillendirme ve gülüş hattı diş eti cerrahisi
Estetik diş eti şekillendirme, ön dişlerde diş eti seviyelerinin simetrik, diş boy/en oranlarının dengeli ve diş eti zirvelerinin doğal konumda olmasını hedefler. Gülüş hattı diş eti cerrahisi planlanırken dudak hattı, gülüş çizgisi ve yüz orta hattı birlikte değerlendirilir; fotoğraf ve dijital gülüş tasarımı ile hedef diş eti seviyeleri önceden görülebilir. Zirkonyum veya lamina yapılacaksa diş eti cerrahisi genellikle protezden önce planlanır.
Lokal diş eti kontur düzeltme
Lokal diş eti kontur düzeltme, tek bir veya birkaç dişteki asimetrinin (ör. bir kesici dişin diş eti seviyesinin diğerinden aşağıda olması) giderilmesidir. Küçük bir müdahaleyle gülüş dengesi belirgin iyileşir; ancak seviye farkı diş eti çekilmesinden kaynaklanıyorsa kesme değil, kök yüzeyi örtme gerekir.
Kron boyu uzatma nedir, hangi türleri vardır?
Diş eti ile kemik arasında, dişe sıkıca yapışan yaklaşık 2 mm’lik bir doku bağlantısı (supraalveoler/supracrestal doku ataşmanı, eski adıyla “biyolojik genişlik”) bulunur. Dolgu veya kron kenarı bu alanın içine yerleşirse kronik iltihap, kanama ve kemik kaybı gelişebilir. Kron boyu uzatma, bu alanı koruyacak şekilde diş eti ve gerektiğinde kemik seviyesini yeniden düzenler.
- Estetik kron boyu uzatma: diş eti gülüşü ve kısa görünen ön dişlerde, dişin doğal boyunu ortaya çıkarmak için yapılır.
- Fonksiyonel kron boyu uzatma: diş eti altına uzanan çürük, kırık veya eski dolgu kenarının sağlıklı biçimde restore edilebilmesi için yapılır; sıklıkla apikale pozisyonlandırılmış flep ve kemik düzeltmesi içerir.
- Preprotetik kron boyu uzatma: kron veya köprü için yeterli tutuculuk sağlayacak diş yüksekliğinin (“ferrule”) oluşturulması amacıyla, zirkonyum gibi protezlerden önce planlanır; kanal tedavili, kısa kalmış dişlerde sık gerekir.
Kök boyu kısa olan veya kemik düzeltmesinin komşu dişlerin desteğini ciddi azaltacağı durumlarda alternatif olarak ortodontik sürdürme veya çekim ve implant da tartışılır.
İşlem ve iyileşme süreci
- Klinik ölçüm (kemiğe sondlama), röntgen ve fotoğraflar; estetik vakalarda dijital tasarım,
- Lokal anestezi; yalnız diş eti gerekiyorsa gingivektomi, kemik gerekiyorsa flep ve kemik düzeltme,
- Gerekirse dikiş; dikişler 7–10 gün sonra alınır,
- Arka bölgede kalıcı protez için genellikle 6–8 hafta, estetik ön bölgede çoğu zaman 3 ay veya daha uzun beklenir.
Sık sorulan sorular
Gingivektomi acıtır mı?
İşlem lokal anestezi altında yapılır. Sonraki birkaç gün yemek yerken hassasiyet olabilir; diş eti yüzeyi genellikle 1–2 haftada epitelle kaplanır.
Kesilen diş eti geri uzar mı?
Kemik seviyesi dikkate alınmadan yapılan kesimlerde diş eti biyolojik olarak eski seviyesine doğru geri gelebilir. Bu nedenle kemiğe mesafe ölçülür, gerekiyorsa kemik düzeltmeli kron boyu uzatma planlanır.
Diş eti gülüşü her zaman cerrahi ile mi düzelir?
Hayır. Nedeni diş etinin dişin üzerinde fazla kalmasıysa cerrahi etkilidir; neden aşırı hareketli üst duduksa botoks, iskeletsel ise ortodontik-ortognatik tedavi gerekebilir.
Kron boyu uzatmadan ne kadar sonra kaplama yapılır?
Arka bölgede genellikle 6–8 hafta sonra, estetik ön bölgede diş eti seviyesinin oturması için çoğu zaman 3 ay veya daha uzun beklenir.
İlaçlara bağlı diş eti büyümesi tekrarlar mı?
İlaç devam ediyorsa ve plak kontrolü yetersizse tekrarlayabilir. İlaç değişikliği yalnızca ilacı yazan hekimin kararıyla yapılabilir.
İşlemden sonra ne zaman gülüşümün son hâlini görürüm?
İlk haftalarda diş eti kızarık ve şiş görünebilir; nihai kontur genellikle 1–3 ay içinde oturur.
İlgili rehberler
Bu rehberi kim hazırladı? Bu içerik, Yayla Dental Akademi başhekimi ve periodontoloji uzmanı Dr. Dt. Mehmet Fuat Bozaba tarafından, 2017 Dünya Çalıştayı mukogingival durumlar sınıflaması ve periodontal plastik cerrahi literatürü esas alınarak yazılmış ve tıbbi olarak kontrol edilmiştir.
Kaynaklar
Bu sayfa yukarıdaki bilimsel kaynaklar esas alınarak hazırlanmış ve Dr. Dt. Mehmet Fuat Bozaba tarafından tıbbi olarak kontrol edilmiştir.
- Gargiulo, A. W., Wentz, F. M., & Orban, B. (1961). Dimensions and relations of the dentogingival junction in humans. Journal of Periodontology, 32(3), 261–267. https://doi.org/10.1902/jop.1961.32.3.261
- Jepsen, S., Caton, J. G., Albandar, J. M., et al. (2018). Periodontal manifestations of systemic diseases and developmental and acquired conditions: Consensus report of workgroup 3 of the 2017 World Workshop on the Classification of Periodontal and Peri-Implant Diseases and Conditions. Journal of Clinical Periodontology, 45(Suppl 20), S219–S229. https://doi.org/10.1111/jcpe.12951
- Hempton, T. J., & Dominici, J. T. (2010). Contemporary crown-lengthening therapy: A review. Journal of the American Dental Association, 141(6), 647–655.
- Coslet, J. G., Vanarsdall, R., & Weisgold, A. (1977). Diagnosis and classification of delayed passive eruption of the dentogingival junction in the adult. Alpha Omegan, 70(3), 24–28.
- Chapple, I. L. C., Mealey, B. L., et al. (2018). Periodontal health and gingival diseases and conditions on an intact and a reduced periodontium: Consensus report of workgroup 1 of the 2017 World Workshop. Journal of Periodontology, 89(Suppl 1), S74–S84. https://doi.org/10.1002/JPER.17-0719
- Newman, M. G., Takei, H. H., Klokkevold, P. R., & Carranza, F. A. (Eds.). (2019). Newman and Carranza’s clinical periodontology (13th ed.). Elsevier.
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi planı yalnızca muayene sonrası hekim tarafından belirlenir.