Kanal tedavisi uygulanmış bir dişte kök ucundaki iltihap sürerse, dişi çekmeden kök ucuna cerrahi yaklaşım (apikal rezeksiyon, periradiküler cerrahi) bir seçenek olabilir (Hupp ve ark., 2014, Bölüm 18; Von Arx, 2005). Karar; dişin durumu, mevcut kanal dolgusu ve kök anatomisine göre verilir.

Ne zaman düşünülür?

• Kanal tedavisine rağmen süren kök ucu enfeksiyonu
• Yeniden kanal tedavisinin mümkün olmadığı durumlar (ör. kuron veya post nedeniyle)
• Biyopsi veya tanı amacıyla kök ucu bölgesinin görülmesi gerektiğinde

İşlem nasıl yapılır?

Yerel anestezi altında diş eti kaldırılır, kök ucu ve iltihaplı doku temizlenir, kök ucu kısaltılır ve kök ucu kavitesi hazırlanıp kapatılır; sonra diş eti dikilir (Lieblich, 2002). Prognostik faktörler meta-analizlerde değerlendirilmiştir (Von Arx ve ark., 2010).

Riskler ve beklentiler

Şişlik, ağrı ve nadiren enfeksiyon veya iyileşmeme olabilir; sonuçlar olgudan olguya farklıdır. Kök ucunda tedavi edilmemiş kanal ve apikal patoloji varlığında sonuçlar ayrıca incelenmiştir (Danin ve ark., 1999).

Apikal rezeksiyonun basamakları

İşlem yerel anestezi altında yapılır. Diş eti dikkatle kaldırılır, kök ucuna ulaşılır ve enfekte doku temizlenir. Kök ucunun kısa bir kısmı kesilir, kök ucunda kavite hazırlanır ve bu kavite uygun bir materyalle doldurulur. Sonra diş eti yerine yatırılır ve dikilir. Mikroskop veya büyüteç kullanımı, bu işlemin hassasiyetini artırabilir (Hupp ve ark., 2014, Bölüm 18; Lieblich, 2002).

Kimler için uygun değildir?

Kök kırığı olan, çevre kemiği çok kaybolmuş, dişin tutulumu yetersiz veya restore edilemeyecek dişlerde bu işlem uygun olmayabilir. Ayrıca cerrahi erişimin zor olduğu bazı bölgelerde (örneğin sinirlere veya sinüse çok yakın kökler) risk-yarar dengesi hekimce değerlendirilir. Bu nedenle yalnızca röntgenle değil, klinik muayene ve gerekirse 3 boyutlu görüntülemeyle karar verilir.

İyileşme sürecinde neler beklenir?

• İlk günlerde şişlik, hafif ağrı ve hassasiyet
• Soğuk uygulama ve hekimin verdiği ağrı yönetimi
• Dikişlerin hekim tarafından alınması
• Radyografik kontrollerle iyileşmenin takibi

Kemik iyileşmesinin röntgende görünmesi aylar sürebilir; bu nedenle takip randevuları önemlidir. Başarı oranları çalışmaya ve olgu tipine göre değişir; prognostik faktörler meta-analizlerle araştırılmıştır (Von Arx ve ark., 2010).

Sık sorulan sorular

Apikal rezeksiyon sonrası diş korunur mu?

Amaç dişi korumaktır; başarı garanti edilemez.

İşlem ne kadar sürer?

Süre dişe göre değişir; hekim bilgi verir.

Kanal tedavisini tekrarlamak yeterli olmaz mı?

Bazı olgularda yeniden tedavi tercih edilir; kanal tedavisi aşamaları yazımıza bakın.

Apikal rezeksiyon sonrası kanal tedavisi tekrar gerekir mi?

Bazı olgularda gerekebilir; hekim, mevcut kanal dolgusunu değerlendirerek karar verir.

Bu işlem yeni bir diş çekimi gibi midir?

Hayır; amaç dişi ve çevre dokuyu korumaktır, çekim yapılmaz.

Sinüse yakın kökler için işlem riski nedir?

Sinüse yakın kökler özel dikkat gerektirir; hekim planlamada bunu değerlendirir.

Randevu oluşturabilir veya Diş Sağlığı bölümündeki diğer yazılara göz atabilirsiniz. Bahçelievler, Bakırköy, Güngören, Haznedar, İlkyuva, Basınsitesi ve Avrupa Yakası’ndan ulaşım kolaydır.

Kaynaklar

• Hupp, J. R., Ellis, E., III, & Tucker, M. R. (2014). Contemporary oral and maxillofacial surgery (6. baskı). Elsevier Mosby.
• Lieblich, S. E. (2014). Principles of endodontic surgery (Bölüm 18). In J. R. Hupp, E. Ellis III, & M. R. Tucker (Eds.), Contemporary oral and maxillofacial surgery (6. baskı, ss. 339–362). Elsevier Mosby.
• Von Arx, T., Peñarrocha, M., & Jensen, S. (2010). Prognostic factors in apical surgery with root-end filling: A meta-analysis. Journal of Endodontics, 36(6), 957–973. PubMed ↗
• Von Arx, T. (2005). Failed root canals: The case for apicoectomy (periradicular surgery). Journal of Oral and Maxillofacial Surgery, 63(6), 832–837. PubMed ↗
• Danin, J., Linder, L. E., Lundqvist, G., Ohlsson, L., Ramsköld, L. O., & Strömberg, T. (1999). Outcomes of periradicular surgery in cases with apical pathosis and untreated canals. Oral Surgery, Oral Medicine, Oral Pathology, Oral Radiology, and Endodontology, 87(2), 227–232. PubMed ↗
• Lieblich, S. E. (2002). Periapical surgery: Clinical decision making. Oral and Maxillofacial Surgery Clinics of North America, 14(2), 179–186. PubMed ↗

Not: Kitap bölümleri yayıncı basımındaki sayfa aralığına göredir; Makale bağlantıları doğrudan ilgili PubMed kaydına gider.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi tavsiye değildir. Tanı ve tedavi için hekiminize başvurunuz.

Bu sayfa Dr. Dt. Mehmet Fuat Bozaba, periodontoloji uzmanı tarafından kontrol edilmiştir.