Tüm dişlerini kaybeden hastalarda tam protez, çiğneme, konuşma ve görünümü yeniden kazandırmayı amaçlar. Protezin başarısı yalnızca yapımına değil, hastayla iletişime, beklentilere ve adaptasyon sürecine de bağlıdır (Lamb, t.y., Bölüm 1).

Adaptasyon süreci

• İlk haftalarda tükürük artışı, çiğneme ve konuşmada zorluk olabilir.
• Alt protezin tutuculuğu çoğu zaman üstten daha zordur.
• Kontrol seansları basınç noktalarının düzeltilmesi için gerekir.

Sık sorunlar ve genel yaklaşım

• Gevşeklik: Tutuculuk ve stabilite sorunu; ağız dokusunun değişimi, protez yüzeyi ve kapanış değerlendirilir (Lamb, t.y., Bölüm 7).
• Ağrı/yara: Basınç noktaları ve oklüzyon düzeltilir.
• Mantar enfeksiyonu ve protez stomatiti: Hijyen ve protez bakımı önemlidir (Lamb, t.y., Bölüm 2).

Yaşam kalitesi

Alt çene protezlerinde hasta memnuniyeti ve yaşam kalitesi araştırmalarda değerlendirilmiştir (Awad & Feine, 1998; Awad ve ark., 2000); implant destekli seçenekler için implant destekli overdenture yazımıza bakın.

Alt ve üst protez neden farklı davranır?

Üst protez geniş damak yüzeyine oturduğu için çoğu hastada daha iyi tutunur. Alt protez ise dil ve yanak kaslarıyla birlikte daha küçük bir yüzeye oturur; bu yüzden gevşeklik daha sık yaşanır. Protezin tutuculuğu (retention) ve stabilitesi, ağız dokusunun yapısına ve protezin üç yüzeyinin (oturma, cilalı ve çiğneme yüzeyi) uyumuna bağlıdır (Lamb, t.y., Bölüm 7).

Adaptasyon için pratik öneriler

• İlk günlerde yumuşak yiyeceklerle başlayın ve küçük lokmalar alın.
• Çiğnemeyi iki taraftan dengeli yapmaya çalışın.
• Konuşma için yüksek sesle okuma gibi alıştırmalar yapın.
• Yara veya basınç hissettiğinizde protezi kendiniz eğelemeyin, kontrole gidin.

Protezi temiz tutmak

Protezi her yemekten sonra durulayın, günde en az bir kez özel fırçayla ve nötr sabunla temizleyin, gece boyunca nemli ortamda saklayın. Protez altında mantar enfeksiyonu (protez stomatiti) gibi sorunlar ağız hijyeni ve gece kullanımıyla ilişkili olabilir (Lamb, t.y., Bölüm 2). Protezi sıcak suda kaynatmak materyali deforme edebilir.

Ne zaman yeni protez gerekir?

Çene kemiği zamanla küçüldüğü için protez oturması değişir. Gevşeklik, ağrı, çiğneme güçlüğü veya görünümde bozulma olursa hekim önce astarlama veya onarım gerekip gerekmediğini, sonra yenileme ihtiyacını değerlendirir. Alt çenede tutuculuk sorunu çok olan hastalar için implant destekli seçenekler de araştırılmıştır (Feine ve ark., 1994; Awad ve ark., 2000).

Sık sorulan sorular

Protezle uyumak gerekir mi?

Hekim önerisine göre; genellikle geceleri çıkarılması önerilir.

Protez ne sıklıkla yenilenir?

Ağız yapısındaki değişime göre hekim belirler.

Yapışkan kullanmalı mıyım?

Uyum sorunu varsa önce hekim kontrolü yapılmalıdır.

Protez yeni takılınca neden bulantı olur?

Damak kapsaması veya kalınlık bazı hastalarda geçici bulantı yapabilir; hekim ayarlama yapabilir.

Protezle konuşmam neden değişti?

Dil yeni formu öğrenir; bu çoğunlukla zamanla düzelir.

Yapıştırıcı kalıcı çözüm müdür?

Hayır; asıl çözüm uyum sorununun giderilmesidir.

Randevu oluşturabilir veya Diş Sağlığı bölümündeki diğer yazılara göz atabilirsiniz. Bahçelievler, Bakırköy, Güngören, Haznedar, İlkyuva, Basınsitesi ve Avrupa Yakası’ndan ulaşım kolaydır.

Kaynaklar

• Lamb, D. J. (n.d.). Complete denture prosthetics: A guide for students and practitioners. Ab-libris.
• Lamb, D. J. (n.d.). Meeting your patient (Bölüm 1). In Complete denture prosthetics: A guide for students and practitioners. Ab-libris.
• Lamb, D. J. (n.d.). Denture-associated pathology (Bölüm 2). In Complete denture prosthetics: A guide for students and practitioners. Ab-libris.
• Lamb, D. J. (n.d.). Problem solving (Bölüm 7). In Complete denture prosthetics: A guide for students and practitioners. Ab-libris.
• Awad, M. A., & Feine, J. S. (1998). Measuring patient satisfaction with mandibular prostheses. Community Dentistry and Oral Epidemiology, 26(6), 400–405. PubMed ↗
• Awad, M. A., Locker, D., Korner-Bitensky, N., & Feine, J. S. (2000). Measuring the effect of intra-oral implant rehabilitation on health-related quality of life in a randomized controlled clinical trial. Journal of Dental Research, 79(9), 1659–1663. PubMed ↗
• Feine, J. S., Maskawi, K., de Grandmont, P., Donohue, W. B., Tanguay, R., & Lund, J. P. (1994). Within-subject comparisons of implant-supported mandibular prostheses: Evaluation of masticatory function. Journal of Dental Research, 73(10), 1646–1656. PubMed ↗

Not: Kitap bölümleri yayıncı basımındaki sayfa aralığına göredir; Makale bağlantıları doğrudan ilgili PubMed kaydına gider.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi tavsiye değildir. Tanı ve tedavi için hekiminize başvurunuz.

Bu sayfa Dr. Dt. Mehmet Fuat Bozaba, periodontoloji uzmanı tarafından kontrol edilmiştir.