Diş postu (pivot) nedir?
Çürük ya da kırık nedeniyle kanal tedavili bir dişin ağızda görünen bölümünden geriye çok az duvar kaldıysa, yeni yapılacak gövde dolgusunun (kor) tutunacağı yüzey yetersiz kalır. Bu durumda kök kanalının bir kısmı hazırlanarak buraya post yerleştirilir; post, kor ile kök arasında ankraj görevi görür. Post dişi güçlendirmez; kanalın genişletilmesi kökü bir miktar zayıflatabilir (Schwartz & Robbins, 2004). Kanal tedavisinin kendisi için kanal tedavisi rehberimize bakabilirsiniz.
Fiber post ve döküm post arasındaki farklar
Klinikte sık kullanılan iki seçenek, hazır (prefabrike) fiber postlar ve laboratuvarda kişiye özel üretilen döküm post-korlardır.
| Özellik | Fiber post | Döküm post-kor |
|---|---|---|
| Yapı | Cam ya da kuartz lifler ve reçine | Kanalın ölçüsüne göre dökülen metal alaşım |
| Esneklik | Dentine yakın | Dentinden belirgin biçimde sert |
| Uygulama | Çoğunlukla kor ile aynı seansta | Ölçü ve laboratuvar aşaması nedeniyle ek seans |
| Estetik | Işık geçirgen, tam seramik kronlarla uyumlu | Metal rengi ince diş etinden yansıyabilir |
| Uygun durum | Kanal biçimi düzenli, ferrule yeterli dişler | Geniş, oval ya da huni biçimli kanallar |
| Olası başarısızlık | Postun yerinden çıkması | Kırık olursa çoğunlukla onarılamayan kök kırığı |
Fiber postun esnekliğinin kökteki gerilimi azaltabileceği düşünülse de, klinik çalışmaları birleştiren bir meta-analizde iki post türü arasında kök kırığı sıklığı bakımından anlamlı fark bulunmamıştır (Figueiredo vd., 2015). Seçim bu nedenle kanalın biçimine ve kalan diş dokusuna göre yapılır.
Post ne zaman gerekir, ne zaman gerekmez?
Her kanal tedavili dişe post gerekmez. Postun görevi kor dolgusunu tutmak olduğundan, dişin kendi duvarları bu görevi üstlenebiliyorsa post çoğu zaman gereksizdir:
- Kuron dokusunun büyük bölümü korunmuş dişlerde adeziv dolgu ya da onlay yeterli olabilir.
- Azı dişlerinde pulpa odası genellikle geniş olduğundan kor, odanın içinden tutuculuk kazanabilir; post gerekirse kalın ve düz seyirli bir kanal tercih edilir.
- Duvarlarının çoğunu kaybetmiş ön dişlerde ve küçük azılarda kor için yeterli tutunma yüzeyi kalmadığında post gündeme gelir.
Kanal tedavisi görmüş dişlerde kron yapılmasının, dişin uzun dönem korunmasıyla ilişkili olduğu gösterilmiştir (Aquilino & Caplan, 2002). Bu nedenle post kararı, üzerine yapılacak kaplamayla birlikte verilir; seçenekler için kaplama diş rehberimize göz atabilirsiniz.
Ferrule etkisi: belirleyici olan dişin kendisi
Ferrule, kronun kenarının sardığı, diş eti seviyesinin üzerinde kalan sağlam dentin bandıdır. Kron bu bandı bir bilezik gibi kavradığında, çiğneme kuvvetleri kökün belirli bir bölgesinde yoğunlaşmak yerine dişin çevresine dağılır. Klasik bir laboratuvar çalışması, kron kenarının üzerinde kalan çevresel dentinin kırılma direncini artırdığını göstermiştir (Sorensen & Engelman, 1990); güncel derlemeler de yaklaşık 1,5–2 mm yükseklikte ferrule bulunmasının olumlu etkisini vurgular (Juloski vd., 2012).
Ferrule yetersizse diş eti ve kemik seviyesinin düzenlendiği kron boyu uzatma ya da kökün ortodontik olarak yukarı çekilmesi (ekstrüzyon) değerlendirilebilir. Bu işlemlerden sonra da yeterli kök uzunluğu kalmayacaksa çekim ve implant gibi alternatifler konuşulur. Kanal tedavili dişlerle implant destekli restorasyonların sonuçlarını karşılaştıran bir derlemede iki yaklaşımın sağkalımı benzer bulunmuştur (Iqbal & Kim, 2007); karar dişin kendi koşullarına göre verilir.
Post tedavisi adım adım
- Muayene ve röntgen: Periapikal röntgende kanal dolgusunun kalitesi, kök ucundaki iltihap, kökün uzunluğu ve eğimi değerlendirilir (Whaites, 2007). Kanal dolgusu yetersizse önce kanal tedavisinin yenilenmesi gerekebilir.
- Post boşluğunun hazırlanması: Kanal dolgusunun bir kısmı uzaklaştırılır; kök ucundaki sızdırmazlığı korumak için yaklaşık 4–5 mm dolgu maddesi yerinde bırakılır (Schwartz & Robbins, 2004). Tükürük bulaşmasını önlemek için rubber dam (koferdam) ile izolasyon önerilir.
- Postun yerleştirilmesi: Fiber post kanala yapıştırılır ve kor çoğunlukla aynı seansta kompozitle oluşturulur. Döküm postta kanalın ölçüsü alınır; post-kor laboratuvarda üretilip sonraki seansta simante edilir.
- Kron aşaması: Kor üzerinde diş kesimi yapılır, ölçü alınır ve geçici kron takılır; ardından kalıcı kron yapıştırılır.
Riskler ve sınırlar
- Kök kırığı: Ferrule yetersizse ve diş sıkma alışkanlığı varsa kök dikey yönde çatlayabilir; bu kırıklar çoğu zaman çekim gerektirir.
- Postun gevşemesi: Yapıştırma ara yüzündeki sorunlar nedeniyle post ve kron birlikte yerinden çıkabilir.
- Perforasyon: Post boşluğu hazırlanırken kök duvarı delinebilir; kök anatomisi bu yüzden röntgende incelenir.
- Yeniden enfeksiyon: Kron kenarında sızıntı ya da çürük gelişirse kanal yeniden enfekte olabilir; postlu dişte kanal tedavisinin yenilenmesi, postun çıkarılmasını gerektirdiği için daha zordur.
- Estetik: Metal post, ince diş eti ya da yarı saydam seramik altından grimsi bir renk yansıtabilir.
Post sonrası bakım
- Geçici kron döneminde o tarafta sert ve yapışkan yiyecekleri çiğnemeyin; dişlerinizle ambalaj açmaktan kaçının.
- Diş sıkıyorsanız hekiminiz bir gece plağı önerebilir.
- Kron kenarlarını yumuşak fırça, diş ipi ya da arayüz fırçasıyla temizleyin.
- Isırırken ağrı, kronda oynama, diş etinde şişlik ya da akıntı fark ederseniz kontrol tarihini beklemeden başvurun.
En iyi post doktoru ve kliniği seçerken nelere bakmalı?
Diş postu, endodonti ile protetik tedavinin kesiştiği bir alandır; bir post kliniği ya da hekimi değerlendirirken unvandan çok şu nesnel ölçütlere bakabilirsiniz:
- Kanal dolgusunun ve kök ucunun röntgenle değerlendirilmesi
- Ferrule miktarının ölçülüp size açıklanması; yetersizse kron boyu uzatma, ekstrüzyon ya da implant gibi alternatiflerin konuşulması
- Post türü, kor ve kron materyalinin yazılı planda belirtilmesi
- Endodonti ve protez aşamalarının birlikte planlanması
- Kalıcı kronun zamanlaması ve kontrol takviminin önceden belirlenmesi
Ekibimiz için hekim kadromuz, genel ölçütler için klinik seçimi rehberimiz sayfalarına bakabilirsiniz.
Post tedavisi fiyatını etkileyen faktörler
Post fiyatı yalnızca postun kendisine bağlı değildir; diş postu çoğu zaman kanal tedavisi, kor ve kron ile birlikte bir bütün olarak planlanır. Başlıca etkenler: postun türü (hazır fiber ya da laboratuvarda üretilen döküm veya zirkonyum post-kor), kanal tedavisinin ilk kez mi yapılacağı yoksa yenileme mi gerektiği, kron boyu uzatma gibi ek işlemler, üst yapıda kullanılacak kronun materyali ve tedavi edilecek diş sayısı. Net bilgi, muayene ve röntgen sonrasında size verilecek yazılı, kişiye özel planla belirlenir; genel çerçeve için fiyatlar sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Bahçelievler ve çevre ilçelerden ulaşım
Kliniğimiz Bahçelievler Basın Sitesi’nde, Ferit Selimpaşa Caddesi No:44A’da, Migros’un karşısındadır. Örnek bir rota olarak M3 metro hattının İlkyuva durağında inip yaklaşık 600 metre (8 dakika) yürüyebilirsiniz; Zeytinburnu’ndan gelenler M1A ile Bakırköy-İncirli’de M3’e aktarma yapıp iki durak sonra İlkyuva’da inebilir. Diğer seçenekler için hizmet bölgeleri sayfasına ve Bahçelievler, Zeytinburnu, Güngören ile Bakırköy rehberlerine bakabilirsiniz. Güncel sefer, aktarma ve süre bilgisi için Moovit veya Google Haritalar’ı kontrol edin.
Sık sorulan sorular
Pivot diş ile diş postu aynı şey mi?
Günlük dilde aynı anlamda kullanılır. Eskiden pivot, köke giren çubuk ile kronun bir bütün olarak üretildiği restorasyonu anlatırdı; bugün post, kor ve kron çoğunlukla ayrı hazırlanır ve bu bütüne halk arasında hâlâ pivot denir.
Kanal tedavisi yapılan her dişe post takılır mı?
Hayır. Post yalnızca dişin kendi duvarları gövde dolgusunu tutamayacak kadar azaldığında gerekir. Yeterli diş dokusu kalan dişlerde post kullanılmadan yapılan dolgu, onlay ya da kron çoğu zaman yeterlidir.
Fiber post mu, döküm post mu daha dayanıklıdır?
Klinik çalışmalarda iki seçeneğin başarımı birbirine yakın bulunmuştur. Belirleyici olan kalan sağlam diş dokusu (ferrule), kanalın biçimi ve üzerine yapılacak kronun uyumudur; seçim muayene ve röntgen bulgularına göre yapılır.
Post takılırken bir şey hisseder miyim?
Post, kanal tedavisi tamamlanmış dişe uygulandığı için dişin içinde canlı sinir dokusu bulunmaz. Çevre dokuların rahat olması için gerekirse lokal anestezi yapılır; işlem sırasında çoğunlukla basınç ve titreşim hissedilir, ancak duyarlılık kişiden kişiye değişir.
Postlu dişin kronu düşerse ne yapmalıyım?
Kronu ve varsa postu saklayın, o tarafla çiğnemekten kaçının ve ilk fırsatta randevu alın. Kökte kırık yoksa restorasyon çoğu zaman yeniden yapıştırılabilir ya da yenilenebilir; açıkta kalan kök çürüğe ve kırığa daha açık olduğundan beklemek önerilmez.
İlgili sayfalar
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için hekim muayenesi gerekir. Bu sayfa Dr. Dt. Mehmet Fuat Bozaba tarafından gözden geçirilmiştir. Yayla Dental Akademi · Ferit Selimpaşa Cad. No:44A, Bahçelievler/İstanbul · +90 544 289 66 33 · Pzt–Cmt 10:00–21:00.
Kaynaklar
- Aquilino, S. A., & Caplan, D. J. (2002). Relationship between crown placement and the survival of endodontically treated teeth. The Journal of Prosthetic Dentistry, 87(3), 256–263. PubMed ↗
- Figueiredo, F. E., Martins-Filho, P. R., & Faria-e-Silva, A. L. (2015). Do metal post-retained restorations result in more root fractures than fiber post-retained restorations? A systematic review and meta-analysis. Journal of Endodontics, 41(3), 309–316. PubMed ↗
- Iqbal, M. K., & Kim, S. (2007). For teeth requiring endodontic treatment, what are the differences in outcomes of restored endodontically treated teeth compared to implant-supported restorations? The International Journal of Oral & Maxillofacial Implants, 22(Suppl.), 96–116. PubMed ↗
- Juloski, J., Radovic, I., Goracci, C., Vulicevic, Z. R., & Ferrari, M. (2012). Ferrule effect: A literature review. Journal of Endodontics, 38(1), 11–19. PubMed ↗
- Schwartz, R. S., & Robbins, J. W. (2004). Post placement and restoration of endodontically treated teeth: A literature review. Journal of Endodontics, 30(5), 289–301. PubMed ↗
- Sorensen, J. A., & Engelman, M. J. (1990). Ferrule design and fracture resistance of endodontically treated teeth. The Journal of Prosthetic Dentistry, 63(5), 529–536. PubMed ↗
- Whaites, E. (2007). Essentials of dental radiography and radiology (4th ed.). Churchill Livingstone. WorldCat ↗
Veritabanlarında ara: PubMed · Google Scholar · NIH PMC · Scopus · Web of Science · Embase (Scopus, Web of Science ve Embase kurumsal erişim gerektirebilir.)