Sabit ortodontik apareyler dişlerin temizliğini zorlaştırır; plak birikimi diş eti iltihabı ve minede beyaz lekeler için risk oluşturabilir (Boyd, 2001). Bu nedenle ortodontik tedavi sırasında hijyen ve düzenli kontrol tedavinin ayrılmaz parçasıdır.

Diş eti sağlığı

Erişkinlerde ve ergenlerde diş eti tepkileri farklı olabilir; mevcut diş eti hastalığı olan hastalarda tedavi öncesi periodontal değerlendirme önemlidir (Boyd ve ark., 1989). Bant ve yapıştırma (bonding) seçimi de diş eti sağlığını etkileyebilir (Boyd & Baumrind, 1992).

Beyaz leke (dekalsifikasyon)

Aparey etrafında demineralizasyon oluşabilir (Gorelick ve ark., 1982; O’Reilly & Featherstone, 1987); tedavi bittikten yıllar sonra bile görülebilir (Øgaard, 1989). Florürlü ürünler ve etkin fırçalama bu riski azaltmaya yardımcı olur; ürün seçimi hekimle konuşulmalıdır.

Günlük bakım önerileri

• Her yemekten sonra fırçalama; tel çevresi için ortodontik fırça ve arayüz fırçası
• Diş ipi veya ağız duşu hekim önerisiyle
• Düzenli diş eti ve diş taşı kontrolü (bkz. diş taşı temizliği)

Plak ve diş eti neden ortodontik tedavide önemlidir?

Brakete, tele ve bantlara birikmiş plak diş eti iltihabını artırabilir ve temizliği zorlaştırır. Ortodontik tedavi başlamadan önce diş eti sağlığı değerlendirilmeli; hâlihazırda diş eti hastalığı olan kişilerde önce periodontal tedavi planlanmalıdır (Boyd, 2001). Erişkin hastalarda diş eti desteği azalmış olabileceğinden dişlere uygulanan kuvvetler daha dikkatli planlanır (Boyd ve ark., 1989).

Beyaz lekeler nasıl oluşur?

Apareylerin etrafında plak uzun süre kaldığında mine yüzeyinde mineral kaybı oluşur; bu, dişte opak beyaz lekeler olarak görülür. Çalışmalar, bu lekelerin bant ve bonding sonrası kısa sürede görülebildiğini ve tedaviden yıllar sonra da izlenebildiğini göstermiştir (Gorelick ve ark., 1982; Øgaard, 1989). Florürlü diş macunu, hekim önerdiyse florürlü gargara ve düzenli kontrol bu riski azaltmaya yardımcı olabilir.

Hangi fırça ve araçlar kullanılabilir?

• Ortodontik fırça (V şeklinde kesim) veya yumuşak kıllı fırça
• Tel altı için arayüz fırçası ve süper floss
• Hekim önerisine göre ağız duşu
• Fırçalama sonrası aynayla kontrol

Bant mı, yapıştırma mı?

Azı dişlerinde bant veya yapıştırma (bonding) tercihi diş eti sağlığını etkileyebilir (Boyd & Baumrind, 1992). Hekim, hastanın hijyen alışkanlıklarına ve diş eti yapısına göre en uygun yöntemi seçer.

Sık sorulan sorular

Diş teli takarken diş taşı temizliği yaptırılır mı?

Evet, periyodik profesyonel temizlik önerilir.

Diş eti kanaması normal mi?

İltihap belirtisidir; hijyeni artırın, sürerse hekime bildirin.

Teller çıkınca lekeler gider mi?

Hafif lekeler gerileyebilir; durum hekimle değerlendirilir.

Diş teli ile diş taşı temizliği yaptırabilir miyim?

Evet; ortodontik hastalar için profesyonel temizlik planlanır.

Teller varken beyazlatma yapılır mı?

Genellikle tedavi sonrası planlanır; hekiminize danışın.

Diş eti büyümesi (şişlik) normal mi?

Hijyen yetersizliği ile ilişkili olabilir; kontrolde değerlendirilir.

Randevu oluşturabilir veya Diş Sağlığı bölümündeki diğer yazılara göz atabilirsiniz. Bahçelievler, Bakırköy, Güngören, Haznedar, İlkyuva, Basınsitesi ve Avrupa Yakası’ndan ulaşım kolaydır.

Kaynaklar

• Bishara, S. E. (Ed.). (2001). Textbook of orthodontics. W. B. Saunders.
• Boyd, R. L. (2001). Periodontic considerations during orthodontic treatment (Bölüm 24). In S. E. Bishara (Ed.), Textbook of orthodontics (ss. 442–453). W. B. Saunders.
• Boyd, R. L., Leggott, P. J., Quinn, R. S., Eakle, W. S., & Chambers, D. (1989). Periodontal implications of orthodontic treatment in adults with reduced or normal periodontal tissues versus those of adolescents. American Journal of Orthodontics and Dentofacial Orthopedics, 96(3), 191–199. PubMed ↗
• Boyd, R. L., & Baumrind, S. (1992). Periodontal considerations in the use of bonds or bands on molars in adolescents and adults. The Angle Orthodontist, 62(2), 117–126. PubMed ↗
• Gorelick, L., Geiger, A. M., & Gwinnett, A. J. (1982). Incidence of white spot formation after bonding and banding. American Journal of Orthodontics, 81(2), 93–98. PubMed ↗
• O’Reilly, M. M., & Featherstone, J. D. B. (1987). Demineralization and remineralization around orthodontic appliances. American Journal of Orthodontics and Dentofacial Orthopedics, 92(1), 33–40. PubMed ↗
• Øgaard, B. (1989). Prevalence of white spot lesions in 19-year-olds: A study on untreated and orthodontically treated persons 5 years after treatment. American Journal of Orthodontics and Dentofacial Orthopedics, 96(5), 423–427. PubMed ↗

Not: Kitap bölümleri yayıncı basımındaki sayfa aralığına göredir; Makale bağlantıları doğrudan ilgili PubMed kaydına gider.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi tavsiye değildir. Tanı ve tedavi için hekiminize başvurunuz.

Bu sayfa Dr. Dt. Mehmet Fuat Bozaba, periodontoloji uzmanı tarafından kontrol edilmiştir.