Bölümlü (kroşeli) protez: kalan dişlerden destek alan çözüm
Bölümlü protez, eksik dişleri tamamlayan ve ağızda kalan dişlere tutunan hareketli bir protezdir. Uzun süre kullanılacak bölümlü protezler genellikle ince bir metal iskelet üzerine yapılır; iskelet, çiğneme kuvvetlerinin dişlere ve dokulara dengeli dağılmasına yardımcı olur. Destek dişlerde hazırlanan küçük yuvalara oturan tırnaklar protezin diş etine gömülmesini engeller, dişleri saran kroşeler ise tutuculuğu sağlar (Carr ve Brown, 2016).
Eksik dişlerin konumu tasarımı belirler. Örneğin çenenin arka bölümünde hiç diş kalmamışsa, kuvvetin bir kısmı diş eti ve kemik tarafından taşınır; bu durumda protezin oturuşu ve dengesi daha dikkatli planlanır. Literatür derlemesinde, bölümlü protezin uygun endikasyonda ve düzenli kontrolle geçerli bir tedavi seçeneği olabileceği, ağız hijyeni ve kontroller yetersiz kaldığında ise destek dişlerde çürük ve diş eti sorunları riskinin artabileceği vurgulanmıştır (Wöstmann ve ark., 2005). Bu nedenle protez öncesinde destek dişlerin çürük ve diş eti tedavileri tamamlanır. Akrilik bölümlü protezler ise çoğunlukla çekim sonrası iyileşme döneminde geçici çözüm olarak kullanılır.
Hassas tutuculu protez: görünür kroşe olmadan
Hassas tutuculu protezlerde, destek dişlere yapılan kronların yan yüzeyine yerleştirilen küçük bir erkek-dişi bağlantı parçası protezi yerinde tutar. Ön bölgede kroşe görünmediği için estetik açıdan tercih edilebilir. Buna karşılık destek dişlerin kronla kaplanmasını gerektirir, laboratuvar süreci daha ayrıntılıdır ve bağlantı parçalarındaki tutucu elemanlar zamanla aşınarak değiştirilmeyi gerektirebilir (Carr ve Brown, 2016). Destek dişlerin kök ve diş eti sağlığı bu protezin uzun dönem kullanımında belirleyicidir; diş eti değerlendirmesi için periodontoloji sayfamıza göz atabilirsiniz.
Tam protez ve damak protezi
Hiç dişi kalmamış çenelerde tam protez uygulanır. Üst tam protez, damağı örten geniş tabanı sayesinde dokularla arasında oluşan ince tükürük tabakası ve kenarlarındaki sızdırmazlıkla tutunur; bu yüzden halk arasında damak protezi olarak anılır. Alt çenede ise dil hareketleri ve daha dar destek alanı nedeniyle tutuculuk çoğu zaman daha sınırlıdır (Zarb ve ark., 2013). Fatih’ten damak protezi için gelen hastalarımızla, varsa mevcut protezin hangi noktalarda sorun çıkardığını ilk görüşmede ayrıntılı olarak konuşuruz.
Tam dişsizlik yalnızca bir çiğneme sorunu değildir; beslenme alışkanlıklarını ve genel sağlığı etkileyebilen durumlarla birlikte görülebildiği bildirilmiştir (Felton, 2016). Bu nedenle protezin işlevi ve uyumu düzenli kontrollerle izlenir. Damaksız seçenekler ve damak dişi hakkında daha fazla bilgi için damak dişi ve damaksız protez sayfamıza bakabilirsiniz.
Çekim sonrası geçiş dönemi: hemen takılan protez
Kalan dişlerin çekilmesi gerektiğinde, dişsiz kalmamak için çekimle aynı seansta takılan geçici bir protez (immediat protez) planlanabilir. Çekim bölgeleri iyileştikçe kemik ve diş eti şekil değiştirdiğinden bu protezin ilk aylarda birkaç kez astarlanması gerekebilir; dokular olgunlaştıktan sonra nihai protez yapılır (Zarb ve ark., 2013). Bu dönemde kontrol randevularını aksatmamak, vuruk ve sallanma sorunlarının erken çözülmesini sağlar.
| Protez türü | Tutuculuk | Kimler için düşünülür? | Bakım notu |
|---|---|---|---|
| Kroşeli bölümlü protez | Destek dişleri saran kroşeler ve tırnaklar | Sağlıklı destek dişleri olan kısmi dişsizlik | Destek dişlerin temizliği ve düzenli kontrol |
| Hassas tutuculu protez | Kronlara yerleştirilen bağlantı parçaları | Kroşe görünümünün istenmediği, destek dişlerin kronlanabildiği durumlar | Tutucu elemanların zamanla yenilenmesi |
| Tam protez (üstte damak protezi) | Doku teması, tükürük ve kenar sızdırmazlığı | Tam dişsiz çeneler | Gece çıkarma, günlük temizlik, gerektiğinde astarlama |
| İmplant destekli protez | İmplantlara bağlanan tutucular ya da sabit bağlantı | Tutuculuğun yetersiz kaldığı ya da damaksız çözüm istenen durumlar | İmplant çevresi temizlik ve idame |
İmplantla desteklenen seçenekler
Özellikle alt tam protezlerde tutuculuk sorunu yaşayan hastalarda protezin implantlara bağlanması konforu belirgin biçimde artırabilir. Randomize kontrollü çalışmaları derleyen meta-analizde, alt çenede implant destekli protez kullanan hastaların memnuniyetinin geleneksel tam proteze göre daha yüksek olduğu bildirilmiştir (Emami ve ark., 2009). Üst çenede ise implantlar damağı örtmeyen protez tasarımlarına olanak sağlayabilir. Seçenekler için implant üstü protez seçenekleri sayfamıza ve implant destekli overdenture yazımıza; genel sağlık durumunun implant planlamasına etkisi için Fatih implant sayfamıza bakabilirsiniz.
Fatih protez diş yapım aşamaları ve seans planı
- Muayene ve hazırlık: Kalan dişlerin çürük, kanal ve diş eti tedavileri tamamlanır; gerekiyorsa çekimler yapılır.
- Ölçüler: Ön ölçünün ardından kişiye özel kaşıkla ayrıntılı son ölçü alınır.
- Kapanış kaydı: Çenelerin birbirine göre konumu, dişlerin boyu ve dudak desteği belirlenir.
- Dişli prova: Dizilen dişler ağızda denenir; renk, biçim, konuşma ve gülüş birlikte kontrol edilir.
- Teslim: Protez takılır, kullanım ve temizlik anlatılır.
- Kontroller: İlk günlerde oluşabilecek vuruklar düzeltilir; uyum düzenli aralıklarla izlenir.
Fatih’ten gelen hastalarımız için ölçü ve prova seanslarını laboratuvar süreleriyle uyumlu biçimde planlarız. Kliniğe Eminönü’nden 97A ile Basın Sitesi son durağa aktarmasız gelebilir; Sirkeci ya da Yenikapı’dan Marmaray ile Bakırköy’e, oradan M3 ile üç durak sonra İlkyuva’ya ulaşabilir ya da Aksaray, Emniyet-Fatih veya Topkapı-Ulubatlı’dan M1A ile Bakırköy-İncirli’ye gelip M3’te iki durak ilerleyebilirsiniz. İlkyuva’dan klinik yaklaşık 600 metre, yürüyerek 8 dakika kadardır. Balat, Fener ya da Kocamustafapaşa gibi semtlerden yola çıkarken size yakın hattı seçebilirsiniz.
Rotanızı Google Haritalar’da Fatih çıkışlı görebilir, aktarmaları Moovit ve metro haritası (PDF) ile kontrol edebilirsiniz. İlçeden ulaşımın diğer ayrıntıları için Fatih diş hekimi, tüm ilçeler için hizmet bölgeleri sayfalarımıza bakabilirsiniz.
Protez bakımı ve alışma dönemi
- Protezinizi her gün yumuşak bir fırça ve sabunlu suyla ya da protez temizleyicisiyle temizleyin; aşındırıcı macunlar yüzeyi çizebilir.
- Hekiminiz aksini önermedikçe geceleri protezi çıkararak dokuların dinlenmesini sağlayın ve temiz bir kapta saklayın; protezin sürekli takılması ve yetersiz temizlik, altındaki dokularda iltihaba (protez stomatiti) zemin hazırlayabilir.
- Sıcak suyla temizlemeyin; akrilik şekil değiştirebilir.
- Konuşma ve çiğnemeye alışmak zaman alabilir; ilk günlerde yumuşak yiyecekler ve küçük lokmalarla başlayın.
- Yara, vuruk ya da sallanma fark ederseniz protezi kendiniz zımparalamayın; kontrol randevusu alın.
Çene kemiği zaman içinde yeniden şekillendiği için protezin oturuşu değişebilir; bu durumda protezin iç yüzeyi yenilenerek (astarlama) uyum iyileştirilir (Zarb ve ark., 2013). Alışma sürecindeki sık sorunlar için tam protez kullanımı ve adaptasyon yazımıza göz atabilirsiniz.
Ücreti neler belirler?
“Fatih protez diş fiyatları” araması yapan hastalarımıza ücretin protez türüne ve protez öncesi gereken tedavilere göre değiştiğini belirtiriz. Başlıca etkenler:
- Protez türü: akrilik, metal iskeletli kroşeli, hassas tutuculu ya da tam protez,
- Hassas tutuculu protezlerde kronlanacak destek diş sayısı,
- Protez öncesinde gereken dolgu, kanal ya da diş eti tedavileri ve çekimler,
- Kullanılan dişler, materyaller ve laboratuvar süreci,
- İmplant desteği eklenip eklenmeyeceği ve ileride gerekebilecek astarlama ya da onarımlar.
Muayeneden sonra yazılı ve kalem kalem açıklanmış bir plan hazırlanır; genel bilgi için fiyatlar sayfamıza bakabilirsiniz.
“Fatih en iyi protez diş” aramasında hangi ölçütlere bakılmalı?
“Fatih protez diş” ya da “Fatih diş protezi” araması yapan hastalar için iyi bir başlangıç, planlama sürecinin ne kadar açık olduğunu sorgulamaktır:
- Protez öncesinde kalan dişlerin ve diş etlerinin ayrıntılı muayenesi yapıldı mı?
- Kroşeli, hassas tutuculu, tam ve implant destekli seçenekler artı ve eksileriyle anlatıldı mı?
- Dişli prova aşaması planda yer alıyor mu?
- Teslim sonrası vuruk kontrolleri ve uyum randevuları planlandı mı?
- Bakım, astarlama ve onarım konusunda yazılı bilgi verildi mi?
Protez tedavileri kliniğimizde hekim kadromuz tarafından planlanır; implant destekli seçeneklerde cerrahi aşama başhekimimiz Dr. Dt. Mehmet Fuat Bozaba tarafından değerlendirilir.
Sık sorulan sorular
Fatih’ten protez randevularıma hangi hatla gelebilirim?
Eminönü’nden 97A otobüsü ile Basın Sitesi son durağa aktarmasız ulaşabilirsiniz. Raylı sistemi tercih ederseniz Marmaray ile Bakırköy’e ya da M1A ile Bakırköy-İncirli’ye gelip M3’e aktarma yaparak İlkyuva’da inebilirsiniz. Güncel seferleri Moovit veya Google Haritalar’dan kontrol edin.
Kroşeler gülerken görünür mü?
Kroşelerin görünürlüğü destek dişin konumuna bağlıdır; arka dişlerde çoğu zaman fark edilmez. Ön bölgede görünüm önemliyse kroşe tasarımı değiştirilebilir ya da hassas tutuculu protez veya implant destekli seçenekler değerlendirilebilir.
Damak protezinde damağın örtülmesi zorunlu mu?
Geleneksel üst tam protezde damağın örtülmesi tutuculuğa katkı sağlar. Damağı açık bırakan tasarımlar için genellikle implant desteği gerekir; uygunluk kemik durumu ve planlanan implant sayısına göre belirlenir.
Yeni protezime ne kadar sürede alışırım?
Alışma süresi kişiden kişiye değişir. İlk günlerde konuşmada ve çiğnemede zorlanma, tükürük artışı ve vuruklar görülebilir; kontrol randevularında yapılan düzeltmelerle bu şikâyetler genellikle azalır.
Protezimi ne zaman astarlatmam ya da yenilemem gerekir?
Protezin sallanması, sık yemek kaçması ya da yeni vurukların oluşması, oturuşun değiştiğini gösterebilir. Bu durumda önce astarlama ile uyum iyileştirilmeye çalışılır; dişlerde belirgin aşınma ya da kırık varsa yeni protez planlanabilir. Karar kontrol muayenesinde verilir.
İlgili sayfalar
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için hekim muayenesi gerekir. Bu sayfa Dr. Dt. Mehmet Fuat Bozaba tarafından gözden geçirilmiştir. Yayla Dental Akademi · Ferit Selimpaşa Cad. No:44A, Bahçelievler/İstanbul · +90 544 289 66 33 · Pzt–Cmt 10:00–21:00.
Kaynaklar
- Carr, A. B., & Brown, D. T. (2016). McCracken’s removable partial prosthodontics (13th ed.). Elsevier. WorldCat ↗
- Zarb, G. A., Hobkirk, J. A., Eckert, S. E., & Jacob, R. F. (2013). Prosthodontic treatment for edentulous patients: Complete dentures and implant-supported prostheses (13th ed.). Elsevier Mosby. WorldCat ↗
- Wöstmann, B., Budtz-Jørgensen, E., Jepson, N., Mushimoto, E., Palmqvist, S., Sofou, A., & Owall, B. (2005). Indications for removable partial dentures: A literature review. The International Journal of Prosthodontics, 18(2), 139–145. PubMed ↗
- Felton, D. A. (2016). Complete edentulism and comorbid diseases: An update. Journal of Prosthodontics, 25(1), 5–20. PubMed ↗
- Emami, E., Heydecke, G., Rompré, P. H., de Grandmont, P., & Feine, J. S. (2009). Impact of implant support for mandibular dentures on satisfaction, oral and general health-related quality of life: A meta-analysis of randomized-controlled trials. Clinical Oral Implants Research, 20(6), 533–544. PubMed ↗
Veritabanlarında ara: PubMed · Google Scholar · NIH PMC · Scopus · Web of Science · Embase (Scopus, Web of Science ve Embase kurumsal erişim gerektirebilir.)