Bruksizm nedir, nasıl anlaşılır?

Uluslararası uzlaşı raporu bruksizmi; dişlerin sıkılması, gıcırdatılması ya da alt çenenin ileri itilmesiyle seyreden, tekrarlayan bir çiğneme kası aktivitesi olarak tanımlar ve uyku bruksizmi ile uyanıklık bruksizmini ayrı ele alır (Lobbezoo ve ark., 2018). Aynı rapor, sağlıklı bireylerde bruksizmin her zaman bir hastalık olarak görülmemesi, bazen yalnızca bir risk etkeni olarak değerlendirilmesi gerektiğini vurgular. Tanıda hastanın kendi ifadesi, klinik muayene ve gerektiğinde uyku laboratuvarı ya da kas aktivitesi kaydı gibi araçsal yöntemler birlikte değerlendirilir. Muayenede sık karşılaşılan bulgular şunlardır:

• Dişlerde düzleşmiş, parlak aşınma yüzeyleri ve kenar kırıkları,
• Sık kırılan dolgular ya da kaplamalarda porselen çatlakları,
• Sabahları çene kaslarında yorgunluk ve şakaklarda baş ağrısı,
• Yanak içinde ısırma izi, dil kenarlarında diş izleri,
• Çiğneme kaslarında (masseter) belirgin kalınlaşma.

Diş sıkma ile çene eklemi rahatsızlıkları arasındaki ilişki de sık sorulur. 1998–2008 dönemindeki literatürü inceleyen sistematik derleme, bruksizm ile çene eklemi ve kas ağrıları arasında bir ilişki bulunduğunu, ancak bu ilişkinin büyük ölçüde hasta bildirimine dayalı çalışmalardan geldiğini ve neden-sonuç bağının netleşmediğini bildirmiştir (Manfredini ve Lobbezoo, 2010). Çene ağrısı, eklem sesleri ya da ağız açmada kısıtlılık varsa değerlendirme kapsamı genişletilir; ayrıntılar için çene ağrısı ve eklem (TME) tedavisi sayfamıza bakabilirsiniz.

Gece plağı (diş plağı): Dişleri korumanın ilk adımı

Gece plağı ya da oklüzal splint, üst veya alt diş dizisine takılan, çoğunlukla sert akrilikten hazırlanan şeffaf bir apareydir. Dişlerin birbirine doğrudan sürtünmesini engelleyerek aşınmayı ve kırılmaları sınırlar, kapanış temaslarını dengeler ve çiğneme kaslarının yükünü dağıtır. Çene eklemi rahatsızlıkları ve oklüzyon üzerine temel kaynaklarda, stabilizasyon plaklarının dikkatli ayar ve düzenli kontrol gerektirdiği vurgulanır (Okeson, 2020).

Plak, sıkma alışkanlığını ortadan kaldırmaz; dişleri ve restorasyonları korur. Bu nedenle özellikle zirkonyum kaplaması, implant üstü protezi ya da çok sayıda dolgusu olan hastalarda koruyucu bir önlem olarak düşünülebilir. Plak türlerini diş plağı çeşitleri ve gece plağı sayfamızda, bruksizmin kaplamalara etkisini ise Esenler zirkonyum ve gece plağı rehberinde anlattık. İmplant üstü kronlarda görülebilen kırık ve vida gevşemesi gibi sorunlar için implant üstü kron komplikasyonları yazımıza göz atabilirsiniz.

Sarıyer botoks uygulamasında medikal yaklaşım: Ne zaman düşünülür?

Botulinum toksini, uygulandığı kasta sinirden kasa iletilen uyarıyı geçici olarak azaltarak kasılma gücünü düşürür. Diş hekimliğinde medikal botoks; çiğneme kaslarının aşırı aktivitesine bağlı yakınmaları olan, kas kalınlaşması belirgin ya da plak ve diğer yöntemlere rağmen şikâyetleri süren seçilmiş bruksizm hastalarında gündeme gelebilir. Kas kökenli diş eti gülüşü de medikal kullanım alanlarından biridir; bu konu Şişli gülüş tasarımı ve botoks rehberimizde ele alınmıştır.

Kanıt düzeyini doğru anlamak önemlidir. Bruksizmde botulinum toksininin etkinliğini değerlendiren kanıta dayalı derleme, uygulamanın bruksizm olaylarını ve ilişkili yakınmaları azaltabileceğini düşündüren sonuçlar bulunduğunu, ancak çalışma sayısının sınırlı olduğunu ve daha fazla kontrollü araştırmaya ihtiyaç duyulduğunu bildirmiştir (Long ve ark., 2012). Etki geçicidir; kas zamanla eski gücüne döner ve tekrar gerekip gerekmediği kontrollerde değerlendirilir. Uygulama öncesi değerlendirmede şu adımlar izlenir:

• Şikâyetlerin kas kaynaklı olup olmadığı ve eklem sorunları ya da diş kaynaklı ağrılar gibi diğer nedenler araştırılır,
• Gebelik ve emzirme dönemi, bazı nöromüsküler hastalıklar ve kullanılan ilaçlar sorgulanır,
• Uygulama yerinde geçici hassasiyet, çiğneme gücünde geçici azalma ya da yüz ifadesinde asimetri gibi olası yan etkiler konuşulur,
• Uygulamayı yapacak hekim ve kontrol randevusu baştan belirlenir.

Kliniğimizde medikal botoks, hekim muayenesinden sonra ve yalnızca tıbbi bir gerekçe bulunduğunda planlanır; uygulama ayrıntıları kişiye göre belirlenir. Yaklaşımımızı diş hekimliğinde botoks sayfamızda, uygulamayı yapan hekimimizi medikal botoks hekimi sayfasında bulabilirsiniz.

Plak mı, botoks mu, ikisi birden mi?

Bu iki yöntem birbirinin alternatifi olmaktan çok farklı hedeflere yöneliktir: Plak dişleri korur; botoks ise seçilmiş hastalarda kas aktivitesinin yarattığı yükü azaltmaya yardımcı olabilir. Pratikte sıralama çoğunlukla şöyledir: önce tanı ve farkındalık (gün içinde dudaklar kapalıyken dişleri ayrık tutmak, uyku düzeni, stres yönetimi, kafein ve sigarayı azaltmak), ardından gece plağı; şikâyetler sürüyorsa ve uygun bir tıbbi gerekçe varsa medikal botoks. Horlama ya da uykuda nefes durması fark edilmişse, uyku bruksizmiyle ilişkili olabileceği için ilgili hekime yönlendirme yapılır.

Gece plağı nasıl kullanılır, bakımı nasıl yapılır?

Plağın ilk günlerinde tükürük artışı, hafif baskı hissi ya da sabahları kısa süreli kapanış farklılığı hissedilebilir; bunlar çoğu zaman birkaç gün içinde azalır. Plak her sabah ılık suyla durulanıp yumuşak bir fırçayla temizlenmeli, sıcak suyla yıkanmamalı ve havalandırmalı kutusunda saklanmalıdır. Kontrol randevularına plağınızı da getirmeniz, aşınma izlerinin ve kapanış temaslarının değerlendirilmesini sağlar; plak üzerindeki aşınma deseni sıkmanın yoğunluğu hakkında da fikir verir. Çatlayan, gevşeyen ya da belirgin biçimde aşınan plaklar yenilenir. Kullanım sırasında çene ekleminde artan ağrı, kilitlenme ya da dişlerde yeni bir hassasiyet ortaya çıkarsa plağa ara verip hekiminize danışmalısınız.

Sarıyer’den ulaşım ve seansları birleştirme

Maslak’tan ya da İstinye, Emirgan, Tarabya, Yeniköy ve Büyükdere gibi Boğaz kıyısındaki mahallelerden geliyorsanız yolculuk görece uzun sürebilir. Bu nedenle ziyaretleri birleştirmeyi öneririz: İlk ziyarette muayene, gerekirse röntgen ve plak için ölçü ya da dijital tarama aynı gün yapılabilir; ikinci ziyarette plak teslim edilip ayarlanır. Medikal botoks planlanırsa uygun durumlarda bu ziyaretlerden biriyle birleştirilir ve kontrol randevusu takvime işlenir. Örnek rotalar:

• M2 ve Marmaray: M2 ile Yenikapı’ya gelin, Marmaray’la Bakırköy’e geçin; M3 Özgürlük Meydanı istasyonundan Kirazlı yönünde 3 durak sonra İlkyuva’da inin.
• M2 ve M1A: M2 ile Yenikapı’ya gelin, M1A ile Bakırköy-İncirli’ye ulaşın; M3’e aktarma yapıp 2 durak sonra İlkyuva’da inin.

Kıyı mahallelerinden çıkıyorsanız önce M2 hattına ulaşmanız gerekebilir. İlkyuva’dan klinik yaklaşık 600 metredir (yürüyerek 8 dakika kadar). Rotanızı Google Haritalar, Moovit ve metro haritası (PDF) üzerinden kontrol edebilirsiniz. İlçeye özel diğer bilgiler Sarıyer diş hekimi sayfamızda, tüm ilçeler hizmet bölgeleri rehberinde yer alıyor.

Sarıyer botoks ve diş plağı fiyatı: Ücreti neler belirler?

Muayeneden önce rakam paylaşmıyoruz; ücreti belirleyen başlıca etkenler şunlardır:

• Plak türü ve tek çene ya da iki çene için hazırlanması,
• Ölçü yöntemi ve laboratuvar süreci,
• Teslim sonrası ayar ve kontrol randevularının sayısı,
• Medikal botoksta uygulama yapılacak kas bölgeleri ve kontrol ziyareti,
• Aşınmış ya da kırılmış dişler için dolgu, kaplama gibi ek tedavi gereksinimleri.

“Sarıyer botoks fiyatı” sorusunun yanıtı da uygulanacak bölgelere ve tıbbi gerekçeye göre değişir. Muayeneden sonra kalemleri açıklanmış, yazılı bir plan sunulur; genel bilgi için fiyatı etkileyen etkenler sayfamıza bakabilirsiniz.

“Sarıyer en iyi botoks” aramasında hangi ölçütlere bakılmalı?

Medikal bir uygulamada seçim yaparken iddialı ifadelerden çok, sürecin tıbbi gerekçeye ve güvenliğe dayanıp dayanmadığına bakmak gerekir:

• Uygulamadan önce bruksizm tanısı muayeneyle konuldu mu, diğer ağrı nedenleri dışlandı mı?
• Önce gece plağı gibi koruyucu ve geri dönüşlü seçenekler konuşuldu mu?
• Olası yan etkiler ile etkinin geçici olduğu ve tekrar gerekebileceği açıkça anlatıldı mı?
• Gebelik, nöromüsküler hastalık ve kullanılan ilaçlar gibi sağlık öykünüz sorgulandı mı?
• Uygulamayı yapacak hekim ve kontrol randevusu belirlendi mi?

Hangi şikâyette hangi alana başvurulacağını uzman diş hekimi rehberimizde anlattık.

Sık sorulan sorular

İlgili sayfalar

Dr. Dt. Mehmet Fuat BozabaBaşhekim · Periodontoloji ve çene cerrahisi

Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; tanı ve tedavi kararı muayeneden sonra hekim tarafından verilir. İçerik Dr. Dt. Mehmet Fuat Bozaba tarafından gözden geçirilmiştir. Yayla Dental Akademi Ağız ve Diş Sağlığı Polikliniği · Ferit Selimpaşa Cad. No:44A, Bahçelievler/İstanbul · +90 544 289 66 33 · Pzt–Cmt 10:00–21:00, Pazar kapalı.

Kaynaklar

1. Okeson, J. P. (2020). Management of temporomandibular disorders and occlusion (8th ed.). Elsevier. WorldCat ↗
2. Hupp, J. R., Ellis, E., III, & Tucker, M. R. (2014). Contemporary oral and maxillofacial surgery (6th ed.). Elsevier Mosby. WorldCat ↗
3. Lobbezoo, F., Ahlberg, J., Raphael, K. G., Wetselaar, P., Glaros, A. G., Kato, T., Santiago, V., Winocur, E., De Laat, A., De Leeuw, R., Koyano, K., Lavigne, G. J., Svensson, P., & Manfredini, D. (2018). International consensus on the assessment of bruxism: Report of a work in progress. Journal of Oral Rehabilitation, 45(11), 837–844. PubMed ↗
4. Manfredini, D., & Lobbezoo, F. (2010). Relationship between bruxism and temporomandibular disorders: A systematic review of literature from 1998 to 2008. Oral Surgery, Oral Medicine, Oral Pathology, Oral Radiology, and Endodontology, 109(6), e26–e50. PubMed ↗
5. Long, H., Liao, Z., Wang, Y., Liao, L., & Lai, W. (2012). Efficacy of botulinum toxins on bruxism: An evidence-based review. International Dental Journal, 62(1), 1–5. PubMed ↗

Veritabanlarında ara: PubMed · Google Scholar · NIH PMC · Scopus · Web of Science · Embase (Scopus, Web of Science ve Embase kurumsal erişim gerektirebilir.)